Liệu có những cách đơn giản để giải quyết các vấn đề phức tạp?

Chủ nhật, 8/8/2021| 10:55

Hồi tôi còn là học sinh, việc học của tôi thì đơn giản lắm từ lớp nhỏ đến hết cấp hai tôi chẳng khi nào phải nghĩ đến học thêm hay đi luyện thi gì cả chỉ được tham gia vào lớp thi học sinh giỏi quận rồi thành phố các cấp với tôi là môn toán kể cả vào cấp ba tôi cũng được vào thẳng lớp chuyên;

Đừng khiến cuộc sống phức tạp lên vì nó đơn giản lắm (minh họa)

 

Thế rồi vào cấp ba nghe nói lên đại học thì phải thi "ác liệt lắm" thế là ần đầu tiên tôi theo bạn bè tham gia lò luyện thi đại học. Thời bọn tôi đi học, những lò luyện thi rất đông học sinh, lò tôi học được quảng cáo là có những thầy giáo giỏi nhất ở Hà nội và học sinh của lò này cũng toàn dân học chuyên chọn các trường, rất giỏi.

Ngày đầu tiên tham gia học môn Toán, vừa vào lớp thầy viết một bài bất đẳng thức đã được cho về nhà hôm trước lên bảng rồi hỏi ai đã giải được lên chữa. Một bạn rất to béo tự tin giơ tay xung phong lên giải, sau một hồi biến đổi công thức, áp dụng cosy rồi bunhiacopsky, viết kín một bảng chữ bạn cũng đã chứng minh được bất đẳng thức đó.

Sau đó thầy hỏi: có ai có cách giải nhanh hơn không. Cả lớp không ai trả lời. Thầy đùa bạn “Béo” là: “Cậu này bố mẹ nuôi béo rồi tự hành hạ bản thân” rồi viết sang bên cạnh đúng 2 dòng, bất đẳng thức được chứng minh xong, cả lớp ồ lên. Lúc đó tôi rất ấn tượng phong cách của thầy. Tôi nghĩ đúng là việc gì cũng sẽ có cách giải quyết thật đơn giản.

Nhưng ấn tượng hơn là khi tôi học đại học năm đầu tiên học môn "Hình giải tích" vẫn là vấn đề thầy kiểm tra bài trước giờ học tôi nhớ hôm đấy tôi ngồi bàn đầu của dãy ghế giảng đường dốc C1 nghĩ là mình sẽ bị gọi lên nhưng thật bất ngờ hôm đấy thầy lại dùng phương pháp khác thầy gọi anh lớp trưởng " Tôi nhớ là anh tên Tập người Thanh Hóa hơn tôi đến 5 tuổi vì anh là bộ đội xuất ngũ đi học; Anh rất gương mẫu và nghiêm túc nhưng về việc giải toán thì chắc chắn là thua đứt bọn tôi hôm đó anh len bảng đứng giải bài đến gần 15 phút không giải được thầy hỏi lần 1 " cậu có giải được không? Anh Tập đáp "dạ thưa thầy cho em "nghỉ một tí" thế là thầy lại ngồi đọc giáo trình 5 phút sau thầy hỏi "cậu có làm được không"  anh Tập lại đáp cho em "nghỉ một tí" thế là thầy lại đi vòng quoanh lớp  chừng 3 phút sau thầy hỏi "cậu giải  được chưa"  anh Tập lại đáp cho em "nghỉ một tí".

Ồ lức này thì thầy giáo không còn sự kiên nhẫn nữa thầy quát lớn  nói lên làm toán mà cứ đòi nghỉ hết thời gian của tôi rồi "Đứng sang góc kia mà nghỉ "lúc đó tôi nhìn anh lớp trưởng thấy thương quá vì thực sự là anh không giải được mà anh cũng không phải đòi nghỉ mà quê anh ở Thanh Hóa anh nói là cho em "nghĩ mốt tí" lúc đó tôi vội giơ cánh tay và vội đứng vụt dạy và nói " Dạ thưa thầy em có thể giải bài tập này được không" thầy đang rất bực anh Tập và nói thêm cậu làm gì mà cứ đòi nghỉ mãi thế; Vậy là tôi nói hộ anh Tập luôn Thưa thầy em xin giải bài toán thứ nhất là bài tập đã được giải xong và bài toán thứ hai của thầy em cũng xin có đáp án " anh lớp trưởng không xin thầy nghỉ mà anh xin thầy để anh ấy nghĩ một chút đó ạ; Thế là cả lớp vỗ tay thầy cho anh Tập về chỗ và thầy vào bài giảng mới; Giờ tôi chợt nghĩ đừng phức tạp hóa những vấn đề đơn giản .

Hồi làm đề tài tốt nghiệp ở  đại học, bạn tôi được giao một bài toán khá khó (đề bài là phải xếp 1 đoàn xe 30 tấn lên cầu dài liên tục nhiều nhịp, khoảng cách giữa các xe thay đổi, số lượng xe không giới hạn, khoảng cách các trục bánh xe cũng biến đổi, nhiệm vụ là phải tìm ra đoàn xe số lượng bao nhiêu xe và khoảng cách giữa các xe sao cho gây bất lợi nhất cho mỗi vị trí trên cầu).

Bạn tôi kể là bài toán này cũng được nhiều thế hệ sinh viên nghiên cứu nhưng chưa ai đưa ra thuật toán để giải quyết triệt để các trường hợp, đặc biệt cho những cầu liên tục nhiều nhịp, cầu dây văng, dây võng thì chưa có lời giải tối ưu. Bạn tôi  học chuyên tin hồi cấp 3 nên cái món lập trình và thuật toán được học khá kỹ và được Thầy giáo hướng dẫn kỳ vọng khá nhiều. Trong hơn 2 tháng, bạn tôi và Thầy đã áp dụng thử đủ các loại thuật toán để giải tuy nhiên thời gian chạy máy tính ra kết quả trong nhiều trường hợp rất lâu, có những trường hợp cho máy tính chạy liên tục mấy ngày mấy đêm vẫn chưa xong.

Cũng là bạn ấy nói với tôi tình cờ trong một đêm đang ngủ, bạn tôi mơ thấy tôi áp dụng một thuật toán đã học và giải được tất cả các trường hợp của bài toán. bạn ấy bật dậy, bật máy tính và lập trình đúng 15 phút, đúng là tất cả các trường hợp đều cho kết quả rất nhanh trong vài giây và rất chính xác. Đêm đó bạn tôi  không dám ngủ tiếp, phần vì sướng, phần vì sợ ngủ xong nhỡ dậy nó lại quên mất. Bạn tôi được củng cố niềm tin “Việc gì phức tạp mấy cũng sẽ có cách giải quyết thật đơn giản”.

Sáng hôm sau là ngày 20/11 bạn tôi gọi điện xin gặp Thầy để trình bày thuật toán. Thầy rất bận nhưng rất ưu ái sắp xếp thời gian cho tôi. Sau khi nghe bạn tôi trình bày, Thầy cũng thực sự bất ngờ và ấn tượng vì cách giải rất đơn giản chỉ bằng cách đặt một số giả thuyết ngược lại và tất cả các trường hợp đều cho ra kết quả trong thời gian vài giây. Tuy nhiên, khi bạn tôi viết thuyết minh thuật toán, bạn tôi nhờ Thầy sửa lại thì khi đọc phần viết của Thầy bạn tôi  lại không hiểu gì, lúc đó bạn tôi đã cho rằng mình không hiểu chính thuật toán của mình nghĩ ra. Bạn tôi có hỏi thầy “sao thầy viết phức tạp thế ạ?”.

Thầy cười bảo: Đúng là thuật toán đơn giản nhưng quá trình nghĩ ra nó không hề đơn giản, nếu em viết quá đơn giản mà ai cũng dễ dàng hiểu thì liệu hội đồng có đánh giá cao không, liệu mọi người có hiểu công sức của Thầy trò mình không? Lúc đó bạn tôi vẫn chưa thực sự hiểu điều thầy nói. Nhưng sau khi được cả hội đồng đánh giá cao và nhận được điểm 10 cho đồ án tốt nghiệp bạn tôi mới phần nào hiểu ra chân lý: Có những cái rất đơn giản nhưng lại cần làm phức tạp nó lên và ngược. Ngay cả khoa học kỹ thuật mà cũng lằng nhằng ghê gớm.

Còn ngày làm luận án tối nghiệp ngành luật kinh tế tôi được giao đề tài trong đó có một phần phân tích cụm từ có chữ  "Kinh doanh" là gì và cho ví dụ 

-Đơn giản và dễ ợt với tôi và tự mình tôi đã làm và bảo vệ đề tài này nhưng vẫn có một công đoạn nó thật phức tạp nếu áp dụng vào thực tiễn thế là hôm bảo vệ thầy giáo phản biện đã hỏi tôi  vậy me thầy nuôi gà để cho thầy ăn thì có gọi là kinh doanh không? Lúc đó tôi hỏi lại sao thầy hỏi đơn giản vậy? Thầy có thể hỏi câu phức tạp hơn không để em đơn giản đáp án; Thầy cười ồ như vậy có nghĩa là đơn giản em đã bảo vệ thành công luận án 

Rồi còn nhiều câu chuyện nữa nhưng cuối cùng thì mọi sự dù khó khăn phúc tạp đề sẽ được mã hóa bằng những chữ " chuyên nghiệp, trung thực, kiên nhẫn và chờ đợi sự thành công" 

Tình cờ đọc một quyển sách có tiêu đề “đơn giản hóa cuộc sống” lại nhớ ra câu chuyện này. Bạn có nhận thấy nhiều khi mình "tự hành hạ bản thân" vì không chịu thay đổi và nghĩ cách làm mới không? Bạn có hay phức tạp hóa các vấn đề vốn dĩ rất đơn giản không? Phức tạp hóa để làm gì thế. Nguyên nhân vì sao có người thích đơn giản hóa, có người lại thích phức tạp hóa các vấn đề trong cuộc sống của mình?

Mai Huy mùa covid 

Top