Còn thiếu vắng "Trại sáng tác văn học dành cho thiếu nhi"

Thứ Hai, 13/12/2021| 9:21

Văn học thiếu nhi bấy lâu nay thường vắng bóng tại trong đời sống văn học Việt Nam. Lâu lâu mới “nhỏ giọt” một trại sáng tác văn học dành cho thiếu nhi được tổ chức và đương nhiên “ít ỏi” các tác phẩm được sáng tác.

Còn thiếu vắng

NSND Nguyễn Thị Phương Hoa và ông Phan Đức Tuấn nhận giải Khát vọng Dế mèn. Ảnh:

 Nhìn nhận về sáng tác dành cho thiếu nhi

Trong thời suốt gian qua, trên văn đàn Việt Nam đã có hàng trăm tác giả đã quan tâm và sáng tác những tác phẩm văn học dành cho thiếu nhi. Có thể kể đến đó là những nhà văn lừng danh với những tác phẩm “để đời” như Tô Hoài với “Dế mèn phiêu lưu ký”, Nguyên Hồng “ Những ngày thơ ấu”, Trần Đăng Khoa “Góc sân và khoảng trời”; Vũ Tú Nam “Văn ngan tướng công”, Đoàn Giỏi “Đất rừng phương nam”… Thực tế những tác phẩm này đều được sáng tác trong thời kỳ kháng chiến mà thế hệ thiếu nhi Việt Nam đã rất quen thuộc.

Bên cạnh đó nước ta đã có hẳn một nhà xuất bản (NXB Kim Đồng, thành lập năm 1957) chuyên xuất bản sách cho trẻ em. Nhưng vẫn “vắng bóng” những tác giả sáng tác những tác phẩm văn học dành cho thiếu nhi. Phải chăng việc tổ chức các Trại sáng tác văn học dành cho thiếu nhi còn thiếu và kém. Bởi Trại sáng tác có thể xem là phương án chủ động để đời sống của các em được bổ sung những tác phẩm mới, những tên tuổi mới.

Còn thiếu vắng

Bộ truyện Khác biệt của NXB Kim Đồng của Nguyễn Hoàng Vũ và các hoạ sĩ. Ảnh: internet.

Về thực trạng các tác phẩm dành cho thiếu nhi hiện nay, với tư cách là Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, nhà văn Nguyễn Quang Thiều thẳng thắn nhận định: “Chúng ta đang trống vắng nền văn học thiếu nhi ở Việt Nam trong nhiều năm nay. Hội nhà văn Việt Nam có một Ban Văn học thiếu nhi, chúng tôi có thể thay các hội đồng khác, các ban khác nhưng Ban Văn học thiếu nhi phải giữ lại. Vì chúng tôi đánh giá, văn học thiếu nhi vô cùng cấp thiết trong định hướng giáo dục.

Trung tâm Hỗ trợ sáng tác Văn học nghệ thuật của Bộ Văn hoá – Thể thao- Du lịch có hàng loạt các nhà sáng tác trải dài cả nước như nhà sáng tác Đại Lải, Tam Đảo, Đà Nẵng, Nha Trang,Vũng Tàu. Vậy mà năm 2021 có hàng chục Trại sáng tác được tổ chức thì chỉ hai trại “hiếm hoi” của hai tỉnh là Hải Phòng và Thái Nguyên là dành sáng tác văn học nghệ thuật cho thiếu nhi.

Với trại sáng tác về đề tài thiếu nhi được Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hải Phòng phát động cũng thu hút 30 tác giả tham dự. Sau 2 tháng phát động: 10 ca khúc, 2 tác phẩm múa, 4 truyện ngắn, 22 bài thơ, 7 tác phẩm sân khấu, 25 tác phẩm ảnh, 1 tác phẩm điện ảnh - truyền hình đã được giới thiệu. Còn trại sáng tác văn học thanh thiếu nhi do Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên đã nhận được gần 100 bài thơ, tản văn, truyện ngắn từ 41 tác giả tham gia. Thế nhưng, Ban tổ chức chỉ chọn lựa được 10 cây bút trẻ triển vọng để biểu dương và tặng thưởng.

Mặc dù số lượng các tác phẩm mới ra đời chưa thực sự nhiều, song Ban tổ chức đánh giá, đây đã là kết quả thành công ngoài mong đợi. Ngoài ra, Trại sáng tác văn học đề tài thiếu nhi do Hội Nhà văn Việt Nam dự định tổ chức vào trung tuần tháng 9 tại Nhà sáng tác Đà Nẵng cũng dành được nhiều sự quan tâm từ công chúng. Tuy nhiên, kế hoạch này đành phải tạm gác lại do dịch Covid-19 diễn biến phức tạp.

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều cho biết có 3 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu những tác phẩm dành cho thiếu nhi trong thời gian qua. Đầu tiên, sự nhận thức về tầm quan trọng của văn học thiếu nhi chưa cao. Bên cạnh đó, văn học thiếu nhi tưởng giản dị nhưng sáng tác khó vô vùng. Và đặc biệt, chúng ta cũng chưa quan tâm đến sách đọc cho thiếu nhi khi đầu tư nhiều hơn vào các thể loại khác.

Dù rằng viết cho thiếu nhi là đề tài khó, số lượng nhà văn chưa nhiều và không phải nhà văn nào cũng có hiểu biết đầy đủ, khả năng thâm nhập vào thế giới tuổi thơ. Nhất là nhu cầu thưởng thức tác phẩm văn học của các em đòi hỏi các người sáng tác liên tục thay đổi. Muốn vậy, để nâng cao chất lượng các Trại viết đáp ứng nhu cầu đọc của thiếu nhi hiện nay là điều không dễ dàng. Nhưng đó có phải là nguyên nhân khiến cho số lượng các trại sáng tác dành cho lứa tuổi này ngày càng trở nên “thiếu vắng”?

Những “tín hiệu”cho các tác giả

Mặc dù các số lượng và chất lượng của Trại sáng tác văn học dành cho thiếu nhi ảm đạm. Nhưng những năm gần đây đã có “tín hiệu” cho các tác giả sáng tác, đó là hàng loạt các cuộc thi, giải thưởng vinh danh các tác phẩm thiếu nhi. Đó là động lực để các nhiều tác giả cầm bút viết về trẻ thơ. Thậm chí nhà văn Nguyễn Quang Thiều còn khẳng định: “ Từ nay đến cuối đời, tôi sẽ dành phần lớn để viết sách cho trẻ em”.

Ngoài đề án Trao giải quốc gia về văn học, nghệ thuật dành cho trẻ em do Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ VHTTDL) khởi động từ năm nay, còn có nhiều giải thưởng uy tín: Dế Mèn, Đóa hoa đồng thoại, giải Sách hay thường niên… ghi dấu ấn mảng văn học dành cho độc giả nhí.

Với giải thưởng thiếu niên thường niên mang tên Dế mèn đã làm nức lòng những nhà sáng tác, những người quan tâm đến đời sống văn học của các bạn trẻ. Điều đáng nói là giải thưởng này không chỉ dành cho sáng tác văn học mà còn hướng tới những lĩnh vực như điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, sân khấu, nhiếp ảnh… Từ đó cho thấy sự ra đời của giải thưởng Dế mèn đã và đang mang lại kỳ vọng mới về một sân chơi có ý nghĩa, góp phần thức đẩy phong trào sáng tác cho thiếu nhi đậm chất “ trẻ” phù hợp với yêu cầu của các em thiếu nhi.

Bên cạnh đó giải thưởng Văn học tuổi 20 của Nhà xuất bản Trẻ với những tác giả đã đoạt giải như: Nguyễn Ngọc Tư, Nguyên Hương, Dương Thuỵ, Phong Điệp đã mang lại một luồng sinh khí mới cho sáng tác cho thiêu nhi.

Và gần đây nhất, ở Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ tư năm 2021 vừa được trao tại Hà Nội mảng sách thiếu nhi tuy chiếm số lượng không nhiều (27 tên sách/bộ sách, gồm 62 cuốn) so với các mảng sách khác, song các tác phẩm đề tài thiếu nhi đã góp mặt ở tất cả hạng mục giải thưởng.

Còn thiếu vắng
Hình ảnh tác phẩm Chang hoang dã -Gấu . Ảnh: internet.

Như vậy các tác phẩm văn học thiếu nhi đã không dừng lại ở đóng góp, sáng tạo về mặt nội dung mà hình thức các cuốn sách đều ứng dụng tốt nền tảng đồ họa, công nghệ, kỹ thuật mới, mang lại sự lôi cuốn về thị giác cho bạn đọc. Tại đây tác phẩm Chang hoang dã - Gấu của tác giả Trang Nguyễn (sinh năm 1990) và họa sĩ Jeet Zdung (NXB Kim Ðồng) đoạt giải A là cuốn truyện tranh chủ đề bảo vệ thiên nhiên và môi trường hoang dã, chính là minh chứng cho điều đó.

Nhà văn Tô Hoài từng khẳng định: Một tác phẩm chân chính có giá trị đối với tuổi thơ là một tác phẩm tham dự mạnh mẽ vào sự nghiệp nên người của bạn đọc ấy. Từ đó cho thấy, văn học thiếu nhi là một bộ phận không thể thiếu trong dòng chảy văn học nước nhà, góp phần quan trọng trong việc nuôi dưỡng tâm hồn, nhân cách của trẻ em.

Chính vì vậy hơn lúc nào hết chúng ta cần có những tác phẩm sáng tác dành cho thiếu nhi. Và số lượng cũng như chất lượng của các Trại sáng tác cần nâng cao và phải có đường hướng thay đổi rõ rệt. Nếu chúng ta không làm được việc này sẽ là điều đáng tiếc cho nền văn chương và độc giả yêu văn học nước nhà./.

Top