Kỳ 1:Lật lại lịch sử

Thứ Ba, 1/6/2021| 12:16

Cho đến nay, những người con dân đất Việt đều biết tiếng Thái sư Trần Thủ Độ (TTĐ) không chỉ là một danh nhân kiệt xuất của nhà Trần (thế kỷ thứ XIII), có nhiều công lao to lớn đối với đất nước đánh đuổi giặc ngoại xâm, giữ yên bờ cõi mà còn là một “kiến trúc sư” giỏi gây dựng nghiệp nhà Trần.

Ông đã củng cố nước Việt vững mạnh cả về chính trị, kinh tế, quân sự… Ông có vai trò rất quan trọng trong thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ nhất (1258), lưu danh với câu nói bất hủ: ‘Đầu tôi chưa rơi xuống đất, xin bệ ha đừng lo’

Nhưng, bên cạnh tiếng thơm để đời, Trần Thủ Độ còn chịu nhiều tai tiếng, thậm chí bị quy kết như một “kẻ sát nhân”: bức tử Thượng Hoàng Lý Huệ Tông, sát hại tôn thất nhà Lý…Liệu những thông tin trên có phải là sự thực hay không, vẫn còn là một dấu hỏi lớn.

ky 1lat lai lich su
Thái sư Trần Thủ Độ

Nhiều thế kỷ trôi qua nhưng cho đến nay vẫn chưa có một câu trả lời, kết luận chính thức của các sử gia của VN về sự việc này, thậm chí có một số tác giả chỉ dựa vào những tư liệu chưa được thẩm định hoặc được chép lại qua lời truyền miệng mà không suy xét kỹ lưỡng rồi cho ra đời những tác phẩm, mà trong đó có cả các câu chuyện lịch sử mang tính chất giật gân để câu khách.

Việc làm này không chỉ làm ảnh hưởng đến uy danh của một nhân vật lịch sử kiệt xuất của dân tộc, của nhà Trần (thế kỷ thứ XIII), mà còn dễ gây ra hiềm khích trong mối quan hệ giữa hai dòng họ lớn Lý - Trần.

Cũng vì lý do này, suốt nhiều năm nay, tôi đã dành thời gian tìm đọc các loại tài liệu lịch sử, sách, báo viết về nhà Trần, về Trần Thủ Độ, tìm gặp rất nhiều nhà sử học, nhà nghiên cứu, nhà văn có tên tuổi chuyên viết về đề tài lịch sử để được nghe, hiểu về Trần Thủ Độ, nhằm có thêm tư liệu viết về ông.

Rất có thể bài viết dưới đây chưa thể làm hài lòng tất cả bạn đọc, nhưng nó sẽ gợi mở và đưa ra những minh chứng để chúng ta cùng suy ngẫm về những nhận định, đánh giá thiếu tính khách quan, chuẩn mực đối với TTĐ, qua đó có thể giải nỗi oan khuất cho ông.

ky 1lat lai lich su

Như chúng ta đã biết, triều đình nhà Lý, đến đời vua Lý Cao Tông (1176-1210), chính sự nhà Lý rệu rã, đổ nát, kinh thành hỗn loạn. Đại Việt sử ký toàn thư (SKTT) chép rằng: “Vua ăn chơi vô độ, chính sự hình pháp không rõ ràng, giặc cướp nổi như ong, đói kém liền năm, cơ nghiệp nhà Lý từ đấy suy”.

Năm 1209, trước sự hoành hành, cướp phá của giặc Quách Bốc, Thái tử nhà Lý là Lý Hạo Sảm (lúc đó 15 tuổi) phải chạy về Hải Ấp nương nhờ Trần Lý để lánh nạn. Tại đây, Hoàng Thái tử bắt gặp Trần Thị Dung (con gái Trần Lý) có nhan sắc bèn xin lấy làm vợ.

Chính mối nhân duyên không định trước đã biến cô gái làng chài trở thành Nguyên phi, sau này là Hoàng Hậu nhà Lý. Năm 1210, Cao Tông Hoàng đế băng hà, (thọ 38 tuổi), Thái tử Sảm lên ngôi (1210-1224), lấy tên hiệu Lý Huệ Tông.

Từ đây, nhiều người thân trong gia đình Trần Thị Dung được phong tước. Trần Lý (bố vợ) được phong tước Minh Tự; Tô Trung Từ (cậu ruột) được phong Điện tiền chỉ huy sứ; Trần Tự Khánh (anh trai) được phong tước Chương Thành hầu.

Nhờ có sự tham gia, giúp sức đắc lực của gia đình, họ hàng nhạc phụ Trần Lý nên giặc Quách Bốc đã bị đập tan. Tiếp đó, Trần Lý còn giúp nhà Lý diệt trừ nội gian trong triều, dẹp yên loạn đảng. Tình trạng cướp bóc từ đó được ngăn chặn, người dân được sống yên bình.

Trong cuộc chiến đấu dẹp giặc Quách Bốc, bảo vệ triều đình nhà Lý, nhạc phụ của vua Lý Huệ Tông là Trần Lý đã bị tử trận.

Có tài liệu cho rằng, việc Huệ Tông lấy Trần Thị Dung một phần vì thấy nàng thông minh, xinh đẹp, phần khác là để báo đáp công ơn gia đình Trần Lý đã cưu mang, bảo vệ cho mình trong thời gian chạy loạn.

Tuy nhiên, cuộc hôn nhân này không hề suôn sẻ mà vấp phải rất nhiều trở ngại ngay trong Hoàng tộc nhà Lý. Nguyên nhân là do “không môn đăng hộ đối” và lo sợ uy thế họ Trần trong triều đình nhà Lý sau cuộc dẹp loạn ngày càng tăng.

Chính vì thế sau khi hợp hôn, 2 năm sau (tháng 2/1211), Trần Thị Dung mới được đón về kinh thành Thăng Long và đến cuối năm Bính Tý (1216) mới được phong làm Hoàng Hậu.

ky 1lat lai lich su
Thái sư Trần Thủ Độ

Bà sinh hạ được 2 công chúa, trong đó, công chúa thứ 2 Chiêu Thánh trở thành vị Hoàng đế cuối cùng của triều nhà Lý là Lý Chiêu Hoàng.

Theo Đại Việt SKTT: “Cuối năm Bính Tý (1216) vua (Lý Huệ Tông) mắc trúng phong, các thầy thuốc giỏi được mời đến nhưng không chữa khỏi. Đến năm Đinh Sửu (1217), mùa xuân tháng 3, nhà vua mắc chứng điên, có lúc nói là thiên tướng giáng hạ, tay cầm giáo và mộc, cắm cờ nhỏ vào búi tóc, múa từ sáng đến chiều không nghỉ. Khi không múa thì đổ mồ hôi, nóng bức và khát nước, uống rượu say ngủ li bì hôm sau mới tỉnh”.

Triều đình nhà Lý đến thời vua Huệ Tông càng rệu rã, suy yếu, thế nước nghiêng nguy, vua thì nhu nhược, hèn kém, bất lực trước sự suy tàn không gì cứu vãn nổi của triều đình nhà Lý. Bản thân vua bị lâm trọng bệnh, lại không có con trai nên đã lập con gái thứ là Lý Chiêu Hoàng làm Hoàng Thái nữ, sau đó truyền ngôi cho con. Lý Huệ Tông làm Thái Thượng Hoàng lui về ở chùa Chân Giáo trong Đại nội Hoàng cung.

Tình hình trong nước lúc này, giặc cướp nổi lên khắp chốn, họa loạn ngày càng tăng. Ngoài biên ải, giặc phương Bắc lại đang lăm le bờ cõi. Trước sự an nguy của xã tắc, Hoàng hậu Trần Thị Dung đã hết lòng ủng hộ họ Trần, đó là một sự lựa chọn sáng suốt và đúng đắn.

Sau khi thuyết phục vua Lý Huệ Tông xuống chiếu nhường ngôi cho Hoàng Thái nữ Chiêu Thánh (7 tuổi) vào tháng 6 năm 1225, bà còn trực tiếp đứng ra dàn xếp cuộc hôn nhân của con gái Chiêu Thánh (vua Lý Chiêu Hoàng) lấy Trần Cảnh (con trai thứ Trần Thừa). Thông qua cuộc hôn nhân với Trần Cảnh, tháng 11 năm 1225, Lý Chiêu Hoàng đã làm lễ nhường ngôi cho chồng, đổi niên hiệu là Kiến Trung năm thứ 1, mở ra một trang sử mới, kết thúc hơn 200 năm cầm quyền của nhà Lý.

Đây thực sự là một cuộc “đổi ngôi” có một không hai trong lịch sử VN và thế giới, vì không hề tốn một giọt máu. Điều quan trọng hơn là đã mang lại cho xã tắc một nền thịnh trị với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế, quân sự, chính trị xã hội, để sẵn sàng đương đầu và chiến thắng đội quân xâm lược Nguyên-Mông hùng mạnh nhất thế giới sau này, mang lại vẻ vang cho đất nước.

(Kỳ sau: Giải nỗi oan cho Thái sư Trần Thủ Độ)

Trần Nguyên Trung

Top